Schrijven met een pen is traag, slordig en vermoeiend. En je kunt tegenwoordig overal digitaal aantekeningen maken: met je smartphone, op je laptop of je pc. Toch ben ik ervan overtuigd dat de pen en het handschrift niet verdwijnen. Ze zijn namelijk essentieel als je creatief wilt schrijven.
Traag, slordig en vermoeidend. De nadelen lijken niet op te wegen tegen de voordelen van digitaal schrijven: snel, keurig en eenvoudig. Maar de nadelen van schrijven met de hand zijn juist voordelen in het creatieve proces.
Charles Cimic schrijft bijvoorbeeld in The New York Review of Books ‘Take care of your little notebook’ dat hij als dichter niet zonder pen en notitieblok kan.
Schrijven met de hand is traag, maar dat is goed
Nadenken over een tekst doe je het beste met een pen of potlood en een stuk papier. Hoewel schrijven met de hand trager lijkt, laat onderzoek van Virginia Berninger (beschreven in een artikel in The Wall Street Journal) zien dat kinderen die met de hand schreven juist meer woorden opschreven, en op meer ideeën kwamen dan kinderen die typten.
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat schrijven met de hand andere delen van de hersenen activeert dan als je typt. Je gebruikt de tijd bij het vormen van de letters ook om te denken. Juist die tijd is belangrijk in het creatieve proces. Bovendien helpt het bij het onthouden en leren van de dingen die je opschrijft.
Schrijven met de hand is slordig, maar dat is niet erg
Een ander argument dat ik vaak tijdens mijn trainingen hoor, is dat mensen vinden dat ze niet netjes schrijven. Dat is vooral vervelend als je je eigen handschrift na afloop niet meer kan lezen. Verder is het tijdens het creatieve proces niet zo belangrijk dat anderen je woorden kunnen lezen.
Het voordeel van netheid, is tegelijkertijd het probleem. Met getypte letters lijkt je tekst al af.Terwijl je in de brainstormfase juist niet té vast moet zitten aan je ideeën, woorden en zinnen.
Op papier kun je ook lekker woorden doorstrepen. Dan zie je het woord of zinsdeel nog wel, maar is het er tegelijk ook niet meer. Soms kan zo’n woord of zin later nog dienst doen, op een andere manier.
Schrijven met de hand is vermoeiend, en dat is goed
Maar schrijven met de hand is wel vermoeiend. Kramp zorgt ervoor dat je af en toe moet stoppen met schrijven. Ook dat is eigenlijk een voordeel. In die tijd kijk je naar wat je al geschreven hebt. Dat brengt je vaak weer op nieuwe ideeën.
Schrijven via een toetsenbord is weliswaar minder vermoeiend, maar daardoor loop je ook de kans dat je maar doorgaat, zonder te reflecteren op je proces. In die zin is kramp in je hand een welkome filter: wat echt belangrijk is, komt wel weer terug.
Opdracht om creatiever te schrijven
Je hebt nodig: pen, papier, timer (kookwekker, stopwatch)
Bedenk een vraag, bijvoorbeeld een vraag waarover je artikel wilt schrijven.
Schrijf de vraag midden op het vel papier.
Associeer er 5 minuten op los. Schrijf alle woorden en zinnen op die bij je opkomen. Wees niet kritisch. Schrijf totdat je niet meer kunt (of totdat de wekker gaat).
Ik ben benieuwd naar je ervaringen! Leuk als je ze hieronder, bij de reacties, achterlaat.
Wanneer komt je toetsenbord weer in beeld? Als je weet wat je wilt schrijven, kun je gaan typen. Voor de een zal dat een eerste versie zijn, voor de ander als de tekst grotendeels staat. Kijk maar eens wat voor jou werkt!
(c) Suzanne Meijlesdoor Suzanne Meijles
Marketing zonder taal is ondenkbaar. Altijd heb je woorden nodig om jouw unieke kwaliteiten (of dat van je product) onder de aandacht te brengen. Maar welke woorden zorgen er nu voor dat jouw tekst niet verdwijnt in alle informatieoverload die een lezer elke dag te verstouwen krijgt?
Het antwoord lijkt simpel: het zijn jouw woorden die jou onderscheiden. Zoals iedereen een bepaalde manier van spreken heeft, heeft iedereen ook een eigen schrijfstijl. Als je die inzet, komt het allemaal goed. Authenticiteit, geloofwaardigheid, herkenbaarheid, daar draait het om. Met tekst die je schrijft op een manier die bij jou past, kun je dat bereiken.
Dat klinkt makkelijk. Maar dat is het niet. Want als we gaan schrijven, gaan we daar eens even echt lekker voor zitten. En dan komt die gewichtige stem om de hoek: “HALLO, je bent wel aan het Schrijven hoor (met een hoofdletter S). Dan moet je wel heel mooi taalgebruik bezigen.”
En voor je het weet, praat je niet meer op papier, maar wauwel je in heel mooie woorden die je nooit zou gebruiken als je praat. En dan kunnen je teksten zelfs heel helder zijn, to the point, mooi bondig en erg verzorgd. Maar ook niet onderscheidend van de andere teksten. Iets wat juist zo belangrijk is.
Hoe vind jij jouw stem op papier? Daar moet je even mee oefenen. Ik geef je hieronder twee oefeningen:
Oefening 1: Eerst spreken, dan schrijven
1. Schrijf een aantal vragen op. Bijvoorbeeld: wie ben je? wat doe je? en waarom ben je dit werk gaan doen?
2. Zoek de voicerecording op je mobiel op (bijna elk mobiel heeft er tegenwoordig een).
3. Lees de vragen en spreek het antwoord in op je voicerecording.
4. Speel het opgenomen bestand af en typ de inhoud mee.
5. Haal alle ‘eh’s’, niet-afgemaakte zinnen, haperingen en vulzinnen eruit. En herschrijf zinnen die niet helemaal goed lopen.
Voila, zie daar je bio voor bijvoorbeeld je linkedin-profiel
Oefening 2: Leren praten op papier
Pak een ding van je bureau, bijvoorbeeld je plakbandapparaat. En beschrijf dat apparaat in briefvorm aan iemand die jou en het plakbandapparaat niet ziet. Stel je voor dat je bijvoorbeeld aan een goede vriendin schrijft.
Dan kun je iets krijgen als:
Ik zit hier aan mijn bureau en zie mijn plakbandapparaat. Zal ik je vertellen hoe dat er uit ziet? Ja? Nou, hier komt ie. Het is een klein apparaatje. Zo klein zelfs dat de rol plakband die ik in de kast had liggen, er niet in paste. Dat is wel een beetje onhandig, want nu draait het pakbandrolletje niet goed en moet ik het elke keer zelf ronddraaien. Begrijp je wat ik bedoel? Het is zo’n rol Scotch-tape, van die handige die je niet ziet als je het kopieert. Heb ik ooit eens geleerd toen ik stage liep, weet je nog? Bij Van Sluis op de Van Goyenkade. Nou ja, ik dwaal af, het ging over dat plakbandapparaat. Het is een zwarte en het ijzeren lipje waarmee je het plakband afscheurt, zit een beetje los. Ook dat nog. Eigenlijk is het een waardeloos apparaat. Toch kan ik er geen afstand van doen.
Klets er maar lekker op los. Het gaat niet om de inhoud, maar om de vorm. Als je eerst de techniek onder de knie krijgt, kun je daarna ook de vorm toepassen op de inhoud. Ik wens je veel plezier!
Als je wilt leren hoe je snel je gedachten onder woorden brengt, kijk dan ook eens naar de workshop “Meer klanten door jouw unieke schrijfstijl”.
(c) Suzanne Meijles, ProTaaldoor Suzanne Meijles
Een wervende tekst schrijven is moeilijk. Dat vonden tenminste veel van de deelnemers aan mijn workshop op het Fris in je Hoofd-evenement. Daar sprak ik over de vijf succesfactoren van een wervende tekst.
Ik stelde de vraag: wat maakt het nou zo moeilijk om een wervende tekst te schrijven? De antwoorden waren bijvoorbeeld: jezelf verkopen, het kort en bondig op papier krijgen van je gedachten. Maar ook: origineel zijn. Want met clichés kun je niet aankomen, was de gedachte.
Maar er zijn ook mensen die er anders over denken. Laatst zei een belastingadviseur tegen mij: “Maar wat is er dan mis met een cliché? Je kunt mooi in algemene termen beschrijven wat je bedoelt.” Maar juist dat ‘algemene’ is het probleem!
Als dienstverlener wil je natuurlijk laten zien wat jou onderscheidt van andere aanbieders. Bijvoorbeeld op je website. Wat maakt jou anders en beter dan je concurrenten? Dat clichés dan niet werken lijkt een cliché op zich.
Een cliché is een afgesleten uitdrukking. Een open deur. Een nietszeggende algemene frase. Een cliché is een dooddoener, een gemeenplaats.
Een cliché is per definitie niet onderscheidend. En daarom nooit wervend. In een wervende tekst is een cliché dus een doodzonde. Als je met die tekst tenminste klanten wilt aantrekken.
Hoe ziet een cliché op een website eruit? Hieronder lees je een aantal voorbeelden:
“Kwaliteit staat ook bij mijzelf hoog in het vaandel.”
Wat zegt dit? Dat je het belangrijk vindt kwaliteit te leveren. Dat lijkt me een open deur. Cliché dus. Zo onderscheid je je niet van andere aanbieders.
Ander voorbeeld op een website van een coach: “Ik bied klanten graag een luisterend oor.”
Ja, als coach lijkt me dat inderdaad belangrijk. Ik ken geen enkele coach die zou beweren dat hij zijn klanten geen luisterend oor biedt. Niet uniek, niet anders. Dus niet overtuigend.
Of Op de pagina “over ons”: “Belangrijk is de persoonlijke aandacht die [bedrijf X] heeft voor de producten en alles wat hiermee samenhangt.”
Wat staat hier eigenlijk? Blijkbaar denkt bedrijf X dat het zich onderscheidt van zijn concurrenten door de persoonlijke aandacht voor de producten. En alles wat daarmee samenhangt. Heb jij enig idee wat dat betekent? Nee? Dan heeft de schrijver van dit bedrijf zijn doel gemist.
Maar hoe dan wel? Clichés zijn veel eigenlijk heel gemakkelijk te vermijden. De oplossing ligt in het specifiek zijn. Denk na over jezelf en wat jij te bieden hebt.
Maak je teksten persoonlijk, geef ze inhoud. Liever eeen voorbeeld van een paar zinnen dan een korte zin waarin je probeert alles te zeggen. En bedenk dat je daar soms iets meer woorden voor nodig hebt.
Ik weet natuurlijk niet wat de schrijver uit het voorbeeld bedoelde met “Ik bied klanten graag een luisterend oor”. Maar je kunt dit bijvoorbeeld vervangen door: “Als je mij belt met een vraag over je loopbaan, plannen we een intakeafspraak. Daarin vertel je over je vraag. Ik luister, anders dan een vriend of vriendin dat zou doen.”
Dat is misschien niet precies gelijk aan wat die algemene zin zegt, maar geeft wel een veel helderder beeld van wat jij te bieden hebt!
Wat jou onderscheidt van je concurrenten zit ook in je toon, in je stijl. Hoe jij spreekt, hoe je schrijft, hoe jij bent. Hoe jij zaken beschrijft, geeft de lezer een indruk van wie jij bent. Dan trek je precies die klanten aan die zich daardoor voelen aangesproken.
Heb jij ook een mooi cliché gevonden op een website? Ik vind het leuk als je het hieronder bij de reacties achterlaat!door Suzanne Meijles
Als mensen voor het eerst nadenken over het schrijven van een artikel, gaat dat vaak gepaard met gedachten als ‘Wat heb ik nou te melden?’ of ‘Er zit niemand op mijn verhaal te wachten.’ Laat ik eerlijk zijn: ik heb het ook gedacht. En toen ik eenmaal had besloten dat ik artikelen wilde schrijven, volgde de gedachte: ‘Dan moet ik wel publiceren op de opiniepagina van NRC Handelsblad’… En toen kwam er weer niets uit mijn pen, dat zul je misschien begrijpen.
Gedachten kunnen ervoor zorgen dat je niet eens begint aan een artikel. Je denkt dat het veel te veel tijd kost, dat je nooit een schrijver bent geweest, of dat je geen goed onderwerp kunt bedenken. Het kan zijn dat je je niet van je stuk laat brengen door die gedachten. Maar de meeste mensen staan niet zo stevig in hun schoenen. Veel artikelen blijven daarmee ongeschreven.
Als je graag jouw visie op het vakgebied wilt verspreiden, kun je er natuurlijk over spreken. Dat doe je wellicht al. Maar schrijven… dat voelt opeens als iets heel anders. Het grote verschil tussen spreken en schrijven is dat je bij een artikel dat je schrijft, de controle kwijt bent.
Je hebt jouw ideeen de wijde wereld ingestuurd. En je kunt er niets meer aan doen. Anderen gaan er iets van vinden: positief of negatief. Misschien betrappen ze je wel op een feitelijke onjuistheid. Artikelen maken je zichtbaar: je staat in de etalage. En dat kan best eng zijn.
Artikelen kunnen je echter ook veel brengen. Dat weet ik inmiddels. Een artikel geeft je lezer vertrouwen: je kunt laten zien wat je weet. Dat maakt je tot expert. Daarnaast scherp je je gedachten door te schrijven. Het dwingt je na te denken over hoe je zaken uit jouw vakgebied toegankelijk kunt maken voor mensen die minder weten van jouw vak. Maar die wel geïnteresseerd zijn.
Maar dan weer die gedachten: ‘Is het wel de moeite waard om mijn ideeen te verspreiden? Ben ik wel zo vernieuwend?’ Ik geef je drie tips hoe je de drempel kunt overwinnen om je ideeen openbaar te maken:
1. Begin met een onderwerp dat je goed ligt, waar je eenvoudig iets over kunt vertellen. Beantwoord bijvoorbeeld een vraag die je vaak krijgt als je vertelt over je vak..
2. Verbeter je schrijftechniek. Veel mensen missen als het ware het gereedschap om te schrijven. Daar kun je een paar dingen aan doen. Het belangrijkste is: lees bewust artikelen van anderen. Hoe is dat artikel in de krant opgebouwd? Hoe heeft die persoon zijn e-zine samengesteld? Of koop een boek over het schrijven van artikelen. Of volg een cursus (bijvoorbeeld Aantrekkelijke artikelen schrijven binnen 1 uur).
3. Maak helder wat je artikel kan opleveren. Beschrijf vooraf wat lezers met jouw tekst kunnen bereiken. Dat kan zijn dat ze informatie krijgen over een stedenbouwkundig plan, of dat ze tips lezen voor het opzetten van een goede wervingscampagne. Artikelen moeten de lezer namelijk iets opleveren. Als je weet wat dat is, dan kun je de gedachte ‘Wie zit er op mij te wachten’ ook pareren. Je kunt vast iemand bedenken die jouw artikel zal waarderen. Laat dat de persoon zijn voor wie jij schrijft!
Mijn eerste artikel verzond ik met zweet in mijn handen. Pas toen ik een aantal enhousiaste mails kreeg, durfde ik erop te vertrouwen dat ik mijn lezers iets te melden had. Dat vertrouwen gun ik jou ook. Je komt er echter pas achter als je het doet. Misschien helpt het je om je artikel eerst onder een kleine groep mensen te verspreiden. Ook dat is publiceren. NRC Handelsblad kan altijd nog.
(c) Suzanne Meijles, ProTaal
Wil je reageren op dit artikel? Graag! Je kunt hieronder je reactie achterlaten.door Suzanne Meijles
Laatst sprak ik Marc, een zelfstandig adviseur in de zorg. Hij helpt zorginstellingen bij het stroomlijnen van hun logistieke processen. Hij houdt van cijfers en formules, en van puzzelen. Maar ook vindt hij het belangrijk om artikelen te schrijven. Er zijn genoeg onderwerpen waar hij over kan schrijven. Maar het blijft bij ideeën en plannen. Hij maakt zijn artikelen niet af. Waarom niet? Omdat hij ervan overtuigd is dat hij niet leuk en niet creatief schrijft.
Veel mensen denken dat ze niet leuk genoeg schrijven. Hoe komt dat? Allereerst is er op de meeste middelbare scholen weinig tijd en aandacht voor creatief schrijven. Als het betoog maar een inleiding, een kern en een slot heeft, is menig docent al dik tevreden. Daar komt nog eens bij dat kort en bondig tegenwoordig de toon bepaalt.
Alles het liefst op 1 A4. Dat is het devies. Maar kort en bondig, en ook nog creatief, leuk en lekker leesbaar, dat zijn in veel gevallen te veel eisen om in één tekst aan te voldoen. Natuurlijk ken je die ene geweldige columnist die dat fantastisch kan. Maar het lukt jou nooit op die manier. Je idee dat je niet creatief schrijft, maakt dat je geen enkele tekst afmaakt.
Wat maakt een tekst nu leuk en creatief? In de eerste plaats moet je weten dat creatief niet per definitie leuk betekent. En een leuk en lekker leesbaar stuk wil niet zeggen dat het creatief geschreven is. Dus wat wil je: een creatieve tekst schrijven? Of een tekst die lekker leest? Waarschijnlijk zeg je nu: “allebei”. Hieronder geef ik je een paar tips die je tekst creatiever kunnen maken.
Creatief schrijven is anders schrijven dan de lezer verwacht. Als je feiten bijvoorbeeld anders presenteert dan gebruikelijk. In romans kun je een verhaal lezen dat verteld wordt door een schilderij, of door een vakantiehuisje. Een verandering van perspectief kan een verhaal opeens een heel andere wending geven.
Hoe pas je een verandering van perspectief toe in een zakelijke tekst? De inleiding van dit artikel is hier een voorbeeld van. Ik voer Marc op om mijn verhaal te vertellen. Hij bestaat in de werkelijkheid niet, tenminste, niet als een persoon. Hij is een samenstelling van drie mensen die ik onlangs heb ontmoet. Maar die drie mensen denk ik wel te kunnen helpen met dit artikel (en misschien nog wel een beetje meer mensen).
Mocht je nu denken: ‘dat intro van dit artikel vond ik helemaal niet zo creatief’, dan kan ik me dat goed voorstellen. Ik vind mezelf ook niet supercreatief, laat ik dat voorop stellen. Maar ik laat me er niet door weerhouden mijn artikelen te schrijven 
. Ik koester de gedachte dat het wel míjn tekst is, met mijn toon. En dat maakt hem in die zin al anders dan alle andere teksten.
Een creatieve tekst is een tekst met kleur, met eigenheid. Die bereik je door je eigen toon, jouw eigen stem. Maar ook door beeldend te schrijven: je schrijft dan op zo’n manier dat je lezer bijna ziet gebeuren wat jij beschrijft, alsof hij naar een foto of een film kijkt. Voor beeldend schrijven heb je meer woorden nodig dan anders. Dus juist niet to the point.
Je kunt schrijven: “In een grote, drukke kantoortuin kunnen mensen zich slecht concentreren.” Niet echt heel beeldend, vind je wel? Hoe kun je dat wel beeldend maken? Bijvoorbeeld zo: “Twintig beeldschermen staan te zoemen in de iets te kleine ruimte. Er gaan twee telefoons. Aan een tafel staan vier mensen te overleggen. Niemand pakt de telefoon. Wie kan zich hier concentreren?” Zie je het voor je?
Niet elke tekst leent zich voor dit beeldende taalgebruik. Maar elke lezer is blij met een tekst die lekker leest. Hoe je dat doet? Bijvoorbeeld door korte en lange zinnen af te wisselen en door woorden te gebruiken die je doelgroep kent.
En als het dan toch niet lukt, laat dan alsjeblieft je gedachte varen dat een tekst creatief of leuk moet zijn. Ga lekker aan de slag met een waardevolle tekst die inhoudelijk goed is. En die ook nog lekker leest. Lezers die een creatieve tekst op prijs stellen, kunnen altijd nog een roman lezen, moet je maar denken.
© Suzanne Meijles, ProTaal
Wil je reageren op dit artikel? Graag! Je kunt hiervoor het reactievak hieronder gebruiken.
over mij
Ik leer je hoe je door te schrijven de toonaangevende expert wordt in je vakgebied.
