Laatst sprak ik Marc, een zelfstandig adviseur in de zorg. Hij helpt zorginstellingen bij het stroomlijnen van hun logistieke processen. Hij houdt van cijfers en formules, en van puzzelen. Maar ook vindt hij het belangrijk om artikelen te schrijven. Er zijn genoeg onderwerpen waar hij over kan schrijven. Maar het blijft bij ideeën en plannen. Hij maakt zijn artikelen niet af. Waarom niet? Omdat hij ervan overtuigd is dat hij niet leuk en niet creatief schrijft.
Veel mensen denken dat ze niet leuk genoeg schrijven. Hoe komt dat? Allereerst is er op de meeste middelbare scholen weinig tijd en aandacht voor creatief schrijven. Als het betoog maar een inleiding, een kern en een slot heeft, is menig docent al dik tevreden. Daar komt nog eens bij dat kort en bondig tegenwoordig de toon bepaalt.
Alles het liefst op 1 A4. Dat is het devies. Maar kort en bondig, en ook nog creatief, leuk en lekker leesbaar, dat zijn in veel gevallen te veel eisen om in één tekst aan te voldoen. Natuurlijk ken je die ene geweldige columnist die dat fantastisch kan. Maar het lukt jou nooit op die manier. Je idee dat je niet creatief schrijft, maakt dat je geen enkele tekst afmaakt.
Wat maakt een tekst nu leuk en creatief? In de eerste plaats moet je weten dat creatief niet per definitie leuk betekent. En een leuk en lekker leesbaar stuk wil niet zeggen dat het creatief geschreven is. Dus wat wil je: een creatieve tekst schrijven? Of een tekst die lekker leest? Waarschijnlijk zeg je nu: “allebei”. Hieronder geef ik je een paar tips die je tekst creatiever kunnen maken.
Creatief schrijven is anders schrijven dan de lezer verwacht. Als je feiten bijvoorbeeld anders presenteert dan gebruikelijk. In romans kun je een verhaal lezen dat verteld wordt door een schilderij, of door een vakantiehuisje. Een verandering van perspectief kan een verhaal opeens een heel andere wending geven.
Hoe pas je een verandering van perspectief toe in een zakelijke tekst? De inleiding van dit artikel is hier een voorbeeld van. Ik voer Marc op om mijn verhaal te vertellen. Hij bestaat in de werkelijkheid niet, tenminste, niet als een persoon. Hij is een samenstelling van drie mensen die ik onlangs heb ontmoet. Maar die drie mensen denk ik wel te kunnen helpen met dit artikel (en misschien nog wel een beetje meer mensen).
Mocht je nu denken: ‘dat intro van dit artikel vond ik helemaal niet zo creatief’, dan kan ik me dat goed voorstellen. Ik vind mezelf ook niet supercreatief, laat ik dat voorop stellen. Maar ik laat me er niet door weerhouden mijn artikelen te schrijven 
. Ik koester de gedachte dat het wel míjn tekst is, met mijn toon. En dat maakt hem in die zin al anders dan alle andere teksten.
Een creatieve tekst is een tekst met kleur, met eigenheid. Die bereik je door je eigen toon, jouw eigen stem. Maar ook door beeldend te schrijven: je schrijft dan op zo’n manier dat je lezer bijna ziet gebeuren wat jij beschrijft, alsof hij naar een foto of een film kijkt. Voor beeldend schrijven heb je meer woorden nodig dan anders. Dus juist niet to the point.
Je kunt schrijven: “In een grote, drukke kantoortuin kunnen mensen zich slecht concentreren.” Niet echt heel beeldend, vind je wel? Hoe kun je dat wel beeldend maken? Bijvoorbeeld zo: “Twintig beeldschermen staan te zoemen in de iets te kleine ruimte. Er gaan twee telefoons. Aan een tafel staan vier mensen te overleggen. Niemand pakt de telefoon. Wie kan zich hier concentreren?” Zie je het voor je?
Niet elke tekst leent zich voor dit beeldende taalgebruik. Maar elke lezer is blij met een tekst die lekker leest. Hoe je dat doet? Bijvoorbeeld door korte en lange zinnen af te wisselen en door woorden te gebruiken die je doelgroep kent.
En als het dan toch niet lukt, laat dan alsjeblieft je gedachte varen dat een tekst creatief of leuk moet zijn. Ga lekker aan de slag met een waardevolle tekst die inhoudelijk goed is. En die ook nog lekker leest. Lezers die een creatieve tekst op prijs stellen, kunnen altijd nog een roman lezen, moet je maar denken.
© Suzanne Meijles, ProTaal
Wil je reageren op dit artikel? Graag! Je kunt hiervoor het reactievak hieronder gebruiken.
