Bij sommige teksten die je schrijft, weet je niet precies wie je lezer is. Je wilt gewoon iedereen bereiken met je tekst. Eigenlijk wil je bij voorbaat niemand uitsluiten. Je gaat voortvarend van start: je beschrijft wat de aanleiding was voor de tekst. Maar kort daarna begint het al: hoe sluit je aan bij je lezer?

Het resultaat is een tekst vol algemeenheden en vage taal die niemand aanspreekt. Zie daar de paradox: in je wil om iedereen te bereiken, voelt niemand zich meer aangesproken.

Schieten met hagel noem ik dat. Misschien raak je toevallig iemand die in jouw vuurlijn van woorden loopt, maar de kans op een voltreffer is klein. Een beetje zuur als je bedenkt hoe veel tijd je in je tekst hebt gestoken.

Het is net als in het echte leven. Je kunt niet iedereen tevreden stellen, je kunt niet ieders vriend zijn. Ook in een tekst is dat onmogelijk. Hoe zie jij dat voor je? Als je zowel overheidsorganisaties als telecommedewerkers wilt aanspreken? Het is op zijn zachtst gezegd erg moeilijk, zo niet vrijwel onmogelijk.

In mijn ogen schrijf je het meest efficiënt met één lezer voor ogen. In marketingtermen is dit een ijkpersoon. Een ijkpersoon is een fictieve persoon, met alle kenmerken die een persoon die symbool staat voor jouw doelgroep. Denk aan geslacht (man of vrouw), leeftijd, opleiding, beroep en interesses. En als je een wervende tekst schrijft, kun je ook beschrijven welke problemen of wensen deze persoon heeft.

Redacties van tijdschriften maken er gebruik van, maar ook winkels of organisaties. Ze geven deze ijkpersonen ook nog een naam. In mijn zoektocht op internet kwam ik ‘Marc de Groot’ tegen, een uitgewerkte ijkpersoon die twee studenten maakten voor BREIN (je weet wel, die stichting die kopiëren van cd’s en dvd’s tegengaat).

Ga er eens voor zitten en maak een profiel van jouw ijkpersoon. Geef je ijkpersoon een naam en gebruik hem als check bij de tekst die je schrijft. Wat zou jouw ‘Johan’, ‘Wesley’ of ‘Samantha’ van jouw (wervende) tekst vinden?

Een aansprekende tekst schrijf je met een lezer voor ogen die als voorbeeld dient voor je doelgroep. Als je deze lezer weet je raken, zal dat voor meer mensen in die doelgroep gelden. Door deze focus kun je gemakkelijker inspelen op de vragen en problemen van jouw doelgroep.

Maar misschien zie jij het anders. Is het een groot misverstand dat iedereen zo hamert op focus? Denk jij dat het mogelijk is om verschillende doelgroepen met één tekst aan te spreken? Ik lees graag hoe jij dat doet of welke voorbeelden jij kent, en hoe dat volgens jou werkt. Ook lees ik graag hoe jij jouw ijkpersoon noemt!

© Suzanne Meijles

Hoe schrijf je één tekst voor een grote, diverse doelgroep? is a post from: ProTaaLog

Veel mensen denken dat ze niet leuk genoeg schrijven. Hoe komt dat? Allereerst is er op de meeste middelbare scholen weinig tijd en aandacht voor creatief schrijven. Als het betoog maar een inleiding, een kern en een slot heeft, is menig docent al dik tevreden. Daar komt nog eens bij dat kort en bondig tegenwoordig de toon bepaalt.

Alles het liefst op 1 A4. Dat is het devies. Maar kort en bondig, en ook nog creatief, leuk en lekker leesbaar, dat zijn in veel gevallen te veel eisen om in één tekst aan te voldoen. Natuurlijk ken je die ene geweldige columnist die dat fantastisch kan. Maar het lukt jou nooit op die manier. Je idee dat je niet creatief schrijft, maakt dat je geen enkele tekst afmaakt.

Wat maakt een tekst nu leuk en creatief? In de eerste plaats moet je weten dat creatief niet per definitie leuk betekent. En een leuk en lekker leesbaar stuk wil niet zeggen dat het creatief geschreven is. Dus wat wil je: een creatieve tekst schrijven? Of een tekst die lekker leest? Waarschijnlijk zeg je nu: “allebei”. Hieronder geef ik je een paar tips die je tekst creatiever kunnen maken.

Creatief schrijven is anders schrijven dan de lezer verwacht. Als je feiten bijvoorbeeld anders presenteert dan gebruikelijk. In romans kun je een verhaal lezen dat verteld wordt door een schilderij, of door een vakantiehuisje. Een verandering van perspectief kan een verhaal opeens een heel andere wending geven.

Hoe pas je een verandering van perspectief toe in een zakelijke tekst? De inleiding van dit artikel is hier een voorbeeld van. Ik voer Marc op om mijn verhaal te vertellen. Hij bestaat in de werkelijkheid niet, tenminste, niet als een persoon. Hij is een samenstelling van drie mensen die ik onlangs heb ontmoet. Maar die drie mensen denk ik wel te kunnen helpen met dit artikel (en misschien nog wel een beetje meer mensen).

Mocht je nu denken: ‘dat intro van dit artikel vond ik helemaal niet zo creatief’, dan kan ik me dat goed voorstellen. Ik vind mezelf ook niet supercreatief, laat ik dat voorop stellen. Maar ik laat me er niet door weerhouden mijn artikelen te schrijven . Ik koester de gedachte dat het wel míjn tekst is, met mijn toon. En dat maakt hem in die zin al anders dan alle andere teksten.

Een creatieve tekst is een tekst met kleur, met eigenheid. Die bereik je door je eigen toon, jouw eigen stem. Maar ook door beeldend te schrijven: je schrijft dan op zo’n manier dat je lezer bijna ziet gebeuren wat jij beschrijft, alsof hij naar een foto of een film kijkt. Voor beeldend schrijven heb je meer woorden nodig dan anders. Dus juist niet to the point.

Je kunt schrijven: “In een grote, drukke kantoortuin kunnen mensen zich slecht concentreren.” Niet echt heel beeldend, vind je wel? Hoe kun je dat wel beeldend maken? Bijvoorbeeld zo: “Twintig beeldschermen staan te zoemen in de iets te kleine ruimte. Er gaan twee telefoons. Aan een tafel staan vier mensen te overleggen. Niemand pakt de telefoon. Wie kan zich hier concentreren?” Zie je het voor je?

Niet elke tekst leent zich voor dit beeldende taalgebruik. Maar elke lezer is blij met een tekst die lekker leest. Hoe je dat doet? Bijvoorbeeld door korte en lange zinnen af te wisselen en door woorden te gebruiken die je doelgroep kent.

En als het dan toch niet lukt, laat dan alsjeblieft je gedachte varen dat een tekst creatief of leuk moet zijn. Ga lekker aan de slag met een waardevolle tekst die inhoudelijk goed is. En die ook nog lekker leest. Lezers die een creatieve tekst op prijs stellen, kunnen altijd nog een roman lezen, moet je maar denken.

© Suzanne Meijles, ProTaal

Wil je reageren op dit artikel? Graag! Je kunt hiervoor het reactievak hieronder gebruiken.

Help: ik schrijf niet leuk genoeg! is a post from: ProTaaLog

Wat gebeurt er eigenlijk als je geen inspiratie ervaart? Vaak heeft het te maken met zelfopgelegde druk: er moet een leuk, interessant, waardevol artikel komen. Het liefst ook nog met een beetje humor. En snel graag. Terwijl je ook nog honderdduizend andere kleine en grote dingen wilt en moet doen. Opeens komt de gedachte bij je op: wie zit er nou op jouw ideeën te wachten? Ben ik eigenlijk wel origineel?

Al die gedachten kunnen je verlammen. Probeer ze te vervangen door gedachten die je productief maken. Als je al eerder een artikel hebt geschreven, bekijk dan nog eens de reacties die je daarop hebt gehad. Blijkbaar heb je wel iets waardevols te vertellen.

En als je nog nooit iets geschreven hebt, hoeft je eerste artikel echt niet direct baanbrekend te zijn. Je mag de lat best wat lager leggen. Vaak weet je veel meer dan je lezer. Iets wat voor jou een grote, open deur lijkt, kan voor een ander een eye-opener zijn.

Vraag je ook af hoe reëel is het om heel snel een artikel te schrijven. Wat is snel? Als je het nog nooit gedaan hebt, en je hebt geen cursus gevolgd en je hebt geen boek, alleen wat goede voorbeelden, dan kost het je misschien wel 8 uur. Maar ook dat is geen onoverkomelijke hoeveelheid tijd, toch?

Je kunt jezelf bijvoorbeeld een limiet stellen aan het aantal uur dat je er per dag aan wilt werken. Bedenk ook dat je een artikel echt niet in een hoeft af te maken. Je kunt er de volgende dag nog even aan werken. En de dag erna ook nog.

De volgende anekdote over Simon Vestdijk kan je misschien ook helpen. Elke dag om 9.00 uur begon Simon Vestdijk achter zijn bureau. Hij pakte zijn schrift (ja, voor het computertijdperk) en begon te schrijven, de hele dag door. Tot 17.00 uur ’s middags, elke dag. En als hij ’s middags om 15.00 uur een boek had afgerond, pakte hij gewoon een nieuw schrift. Dan begon hij met de opzet van een nieuw boek. Zo schreef hij 63 boeken!

Ja, zul je misschien denken, Simon Vestdijk had overduidelijk geen gebrek aan inspiratie. Maar dit voorbeeld laat ook zien dat schrijven weinig met inspiratie te maken heeft. Schrijven is vooral beginnen met schrijven. Noeste arbeid, niets romantisch aan.

Zet een kookwekker eens op 15 minuten en dwing jezelf die 15 minuten door te schrijven. En kijk dan eens wat er op papier staat. Doordat je met een artikel bezig bent, zul je opeens dingen om je heen zien die je eerder niet had opgemerkt. Hoezo, inspiratie?

© Suzanne Meijles, ProTaal

Wil je reageren op dit artikel? Graag! Je kunt hiervoor het reactieveld gebruiken dat je hieronder vindt.

Wat te doen bij gebrek aan inspiratie? is a post from: ProTaaLog